20 ερωτήσεις για «Το Φινάλε» και τη γραφή

1. Πότε κατάλαβες ότι θέλεις πραγματικά να γράψεις βιβλίο;

Δεν νομίζω ότι υπήρξε μία συγκεκριμένη στιγμή που είπα «θα γίνω συγγραφέας». Πάντα μου άρεσε να δημιουργώ ιστορίες στο μυαλό μου. Να φαντάζομαι ανθρώπους, καταστάσεις, διαφορετικές εκδοχές μιας πραγματικότητας.

Κάποια στιγμή, όμως, το να υπάρχουν όλα αυτά μόνο μέσα στο κεφάλι μου δεν ήταν αρκετό. Ήθελα να τα δω γραμμένα, να αποκτήσουν αρχή, μέση και τέλος και κάπως έτσι ξεκίνησε.

2. Πώς γεννήθηκε «Το Φινάλε»;

Από μια ιδέα που δεν με άφηνε ήσυχο. Με γοήτευε πάντα η σκέψη ότι πολλές φορές αυτό που βλέπουμε δεν είναι απαραίτητα αυτό που συμβαίνει. Ότι ένας άνθρωπος μπορεί να βρίσκεται μπροστά μας και παρ’ όλα αυτά να γνωρίζουμε ελάχιστα γι’ αυτόν.

«Το Φινάλε» χτίστηκε πάνω σε αυτή την αίσθηση. Στα μυστικά, στις επιλογές, στις συνέπειές τους και σε εκείνη τη λεπτή γραμμή ανάμεσα σε αυτό που πιστεύουμε και σε αυτό που τελικά είναι αλήθεια.

3. Ήξερες το τέλος από την αρχή;

Σε μεγάλο βαθμό, ναι. Ήξερα που ήθελα να φτάσω. Δεν ήξερα, όμως, ακριβώς τον δρόμο και αυτό ήταν ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της συγγραφής. Γιατί υπήρχαν στιγμές που οι ίδιοι οι χαρακτήρες άλλαζαν την πορεία που είχα σχεδιάσει γι’ αυτούς. Το τέλος υπήρχε. Ο τρόπος για να φτάσουμε εκεί άλλαξε αρκετές φορές.

4. Υπάρχει κάτι από εσένα μέσα στους χαρακτήρες;

Υπάρχει κάτι από εμένα σχεδόν σε όλους. Όχι απαραίτητα γεγονότα από τη ζωή μου. Περισσότερο συναισθήματα, φόβοι, αντιδράσεις, σκέψεις.

Νομίζω ότι είναι δύσκολο να δημιουργήσεις έναν χαρακτήρα χωρίς να του δώσεις, έστω και ασυνείδητα, ένα μικρό κομμάτι σου. Απλώς φροντίζεις να το κρύψεις καλά.

5. Υπάρχουν πραγματικά πρόσωπα πίσω από τους ήρωες;

Όχι με την έννοια ότι πήρα έναν άνθρωπο από τη ζωή μου και τον μετέφερα αυτούσιο στο βιβλίο. Υπάρχουν όμως μικρά στοιχεία που μπορεί να προέρχονται από ανθρώπους που έχω γνωρίσει, μια συμπεριφορά, μια φράση, ένας τρόπος να κοιτάζει κάποιος όταν λέει ψέματα, μια αντίδραση. Όλα αυτά κάπου αποθηκεύονται και όταν γράφεις, επιστρέφουν χωρίς πάντα να το καταλαβαίνεις.

6. Ποιο ήταν το δυσκολότερο κομμάτι στη συγγραφή του βιβλίου;

Να ξέρω περισσότερα από τον αναγνώστη και ταυτόχρονα να προσποιούμαι ότι δεν ξέρω τίποτα. Σε ένα ψυχολογικό θρίλερ πρέπει να δώσεις στοιχεία χωρίς να δώσεις την απάντηση. Να κάνεις τον αναγνώστη να κοιτάξει προς μία κατεύθυνση, χωρίς όμως να τον εξαπατήσεις. Θέλω, όταν κάποιος φτάσει στο τέλος, να μπορεί να γυρίσει πίσω και να πει «Ήταν μπροστά μου. Απλώς δεν το είδα.»

7. Έκοψες ποτέ κάτι που αγαπούσες από «Το Φινάλε»;

Ναι και πονάει περισσότερο απ’ όσο θα έπρεπε. Υπήρξαν σκηνές και κομμάτια που μου άρεσαν πολύ αλλά τελικά δεν υπηρετούσαν την ιστορία και κάποια στιγμή πρέπει να αποφασίσεις αν γράφεις για να κρατήσεις όλα όσα αγαπάς ή για να φτιάξεις το καλύτερο δυνατό βιβλίο. Δεν κερδίζει πάντα ο συγγραφέας, μερικές φορές πρέπει να κερδίσει η ιστορία.

8. Διαβάζεις τις κριτικές για το βιβλίο σου;

Ναι. Ξέρω ότι υπάρχουν συγγραφείς που επιλέγουν να μην το κάνουν, αλλά εγώ τις διαβάζω.

Με ενδιαφέρει πραγματικά να δω τι ένιωσε κάποιος διαβάζοντας κάτι που για τόσο καιρό υπήρχε μόνο μέσα στο δικό μου μυαλό. Δεν σημαίνει ότι συμφωνώ με κάθε άποψη. Ούτε ότι πρέπει να συμφωνώ. Από τη στιγμή που ένα βιβλίο φεύγει από τα χέρια σου, παύει να σου ανήκει ολοκληρωτικά. Κάθε αναγνώστης δημιουργεί τη δική του εκδοχή του.

9. Σε φοβίζει μια αρνητική κριτική;

Θα ήταν ψέμα να πω ότι δεν με επηρεάζει καθόλου. Όταν έχεις αφιερώσει μήνες, ίσως και χρόνια σε κάτι και ξαφνικά ένας άνθρωπος μπορεί να το συνοψίσει σε δύο προτάσεις. Αλλά αυτό είναι μέρος της έκθεσης.

Αν θέλεις να γράφεις μόνο πράγματα που θα αρέσουν σε όλους, πιθανότατα στο τέλος δεν θα γράψεις τίποτα πραγματικά δικό σου.

10. Έχει αλλάξει η σχέση σου με «Το Φινάλε» τώρα που έχει εκδοθεί;

Πάρα πολύ. Όσο το έγραφα, ήταν κάτι απολύτως προσωπικό. Υπήρχα εγώ, οι χαρακτήρες και η ιστορία. Τώρα υπάρχουν άνθρωποι που τους γνωρίζουν. Που έχουν άποψη γι’ αυτούς. Που αγαπούν κάποιους, αντιπαθούν άλλους και δημιουργούν θεωρίες που μερικές φορές ούτε εγώ είχα σκεφτεί.

Είναι παράξενο, αλλά είναι ίσως και το ωραιότερο κομμάτι όλης της διαδικασίας.

11. Γράφεις κάθε μέρα;

Όχι και για αρκετό καιρό πίστευα ότι αυτό ήταν λάθος. Υπάρχει αυτή η εικόνα του συγγραφέα που ξυπνάει κάθε πρωί, κάθεται στο γραφείο και γράφει συγκεκριμένο αριθμό λέξεων. Εγώ δεν λειτουργώ πάντα έτσι.

Υπάρχουν περίοδοι που μπορώ να γράψω πολύ μέσα σε λίγες ημέρες και άλλες που χρειάζομαι απόσταση. Έχω μάθει να μην πιέζω μια ιστορία μόνο και μόνο για να πω ότι έγραψα.

12. Δείχνεις αυτά που γράφεις σε άλλους πριν ολοκληρωθούν;

Όχι εύκολα. Όταν ξεκινάω κάτι καινούργιο, χρειάζομαι ένα διάστημα που να υπάρχει μόνο ανάμεσα σε εμένα και την ιστορία. Δεν θέλω πολλές φωνές γύρω της όσο ακόμη προσπαθώ να καταλάβω τι θέλει να γίνει. Όταν νιώσω ότι έχει αποκτήσει ταυτότητα, τότε θέλω ένα δεύτερο βλέμμα, αλλά όχι νωρίτερα.

13. Από που αντλείς έμπνευση;

Από παντού. Από βιβλία, ταινίες, ανθρώπους, συζητήσεις, μια είδηση, μια εικόνα στον δρόμο. Μπορεί ακόμη και μια φράση που άκουσα τυχαία να γίνει η αρχή μιας ολόκληρης ιστορίας.

Σίγουρα η λογοτεχνία που έχω αγαπήσει με έχει επηρεάσει. Έχω, για παράδειγμα, ιδιαίτερη αδυναμία στη fantasy λογοτεχνία. Αλλά συνήθως η πραγματική σπίθα είναι κάτι πολύ μικρό. Ένα «κι αν…;» και μετά αρχίζουν όλα.

14. Έχεις σκεφτεί ποτέ να γράψεις κάτι εντελώς διαφορετικό από ψυχολογικό θρίλερ;

Ναι και όχι απλώς το έχω σκεφτεί. Υπάρχουν ιστορίες που έχω στο μυαλό μου και κινούνται σε εντελώς διαφορετικούς κόσμους.

Fantasy, επιστημονική φαντασία, ιστορίες άλλων εποχών, ιστορίες που παίζουν με την πραγματικότητα. Δεν θέλω να αισθανθώ ότι επειδή ξεκίνησα από ένα συγκεκριμένο είδος πρέπει να παραμείνω εκεί για πάντα.

Αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο δεν είναι το είδος, είναι η ιστορία.

15. Υπάρχει ήδη δεύτερο βιβλίο;

Ναι και είναι ίσως η ερώτηση που δυσκολεύομαι περισσότερο να απαντήσω χωρίς να πω περισσότερα απ’ όσα πρέπει.

Μπορώ όμως να πω ότι υπάρχει μια ιστορία που έχει ήδη γραφτεί και έχει πάρει τον δρόμο της. Είναι διαφορετική από «Το Φινάλε», αλλά έχει κάτι που με ενδιαφέρει πολύ ως συγγραφέα, ανθρώπους που κουβαλούν πράγματα που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να πουν.

Προς το παρόν, θα μείνω εκεί.

16. Και μετά το δεύτερο; Υπάρχουν άλλες ιστορίες;

Περισσότερες απ’ όσες έχω χρόνο να γράψω. Αυτό είναι μάλλον το πρόβλημα.

Έχω σημειώσεις για ιστορίες που βρίσκονται σε διαφορετικές εποχές, άλλες που ακουμπούν περισσότερο το fantasy και την επιστημονική φαντασία και κάποιες που αυτή τη στιγμή υπάρχουν μόνο ως μία πρόταση στο κινητό μου.

Υπάρχει μάλιστα μία ιδέα που επιστρέφει συνέχεια τελευταία. Ένας άνθρωπος, μια τεχνολογία που υπόσχεται κάτι σχεδόν αδύνατο και μια πραγματικότητα από την οποία ίσως δεν είναι τόσο εύκολο να επιστρέψεις, αλλά γι’ αυτήν θα μιλήσουμε άλλη φορά.

17. Θα έγραφες ποτέ συνέχεια στο «Φινάλε»;

Δεν μου αρέσει να γράφω συνέχεια μόνο και μόνο επειδή μπορώ. Για να επιστρέψω σε μια ιστορία πρέπει να υπάρχει πραγματικός λόγος. Κάτι που δεν ειπώθηκε, κάτι που αξίζει να ανατραπεί ή να συνεχιστεί.

Οπότε δεν θα πω ούτε ναι ούτε όχι. Θα πω μόνο ότι ποτέ δεν θεωρώ έναν κόσμο εντελώς νεκρό επειδή έκλεισε η τελευταία του σελίδα.

18. Τι είναι αυτό που φοβάσαι περισσότερο ως συγγραφέας;

Όχι την αποτυχία. Περισσότερο φοβάμαι την επανάληψη, να γράψω κάποτε κάτι επειδή ξέρω ότι «λειτουργεί». Να επιλέξω την ασφαλή ιστορία αντί για εκείνη που πραγματικά θέλω να πω.

Θέλω κάθε βιβλίο να έχει έναν λόγο που υπάρχει. Ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι κάποιες φορές θα πάρω λάθος αποφάσεις.

19. Αν μπορούσες να μιλήσεις στον εαυτό σου πριν γράψει την πρώτη σελίδα του «Φινάλε», τι θα του έλεγες;

Να μην προσπαθεί τόσο πολύ να γράψει «σωστά», να γράψει πρώτα ελεύθερα. Γιατί στην αρχή έχεις την τάση να διορθώνεις κάθε πρόταση πριν καν προλάβεις να γράψεις την επόμενη. Θέλεις όλα να είναι τέλεια από την πρώτη στιγμή.

Δεν είναι και δεν χρειάζεται να είναι. Η πρώτη εκδοχή μιας ιστορίας έχει μία μόνο δουλειά, να υπάρξει. Όλα τα υπόλοιπα διορθώνονται μετά.

20. Τελικά, τι θέλεις να αισθάνεται κάποιος όταν κλείνει ένα βιβλίο σου;

Δεν με ενδιαφέρει απαραίτητα να αισθανθεί κάτι συγκεκριμένο. Θέλω όμως να αισθανθεί κάτι.

Να θυμώσει, να συγκινηθεί, να αμφισβητήσει έναν χαρακτήρα, να επιστρέψει νοερά σε μια σκηνή. Να θελήσει να συζητήσει το τέλος με κάποιον άλλον.

Το χειρότερο για μένα θα ήταν να κλείσει κάποιος το βιβλίο και πέντε λεπτά αργότερα να το έχει ξεχάσει. Οι ιστορίες που αγαπώ περισσότερο είναι εκείνες που τελειώνουν στη σελίδα, αλλά συνεχίζουν για λίγο ακόμη μέσα σου και αν μπορώ να το πετύχω έστω και για έναν αναγνώστη, τότε άξιζε.